Roboty humanoidalne na uczelniach w Polsce: PW, AGH, PŁ, PWr – granty badawcze, laboratoria i wyzwania

Boom na robotykę humanoidalną w polskim szkolnictwie wyższym

W latach 2024–2026 czołowe polskie uczelnie techniczne – w tym Politechnika Warszawska, Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie, Politechnika Łódzka, Politechnika Poznańska oraz Politechnika Wrocławska – uruchomiły dedykowane pracownie robotyki dwunożnej i systemów Physical AI.

Dzięki pojawieniu się platform badawczych w budżecie poniżej 150 000 – 200 000 PLN (seria Unitree G1 Edu, Fourier GR-1), katedry automatyki mogą wyposażyć laboratoria dydaktyczne w sprzęt, który do niedawna był zarezerwowany wyłącznie dla MIT, Stanforda czy Uniwersytetu w Tokio.

Kluczowe kierunki badań naukowych: Od sterowania nieliniowego do modeli VLA

Projekty badawcze realizowane na polskich uczelniach koncentrują się na trzech głównych filarach inżynieryjnych:

• Stabilizacja dynamiczna chodu bipedalnego: Badania nad odpornością na poślizgi, pokonywaniem przeszkód i optymalizacją zużycia energii w przegubach kolanowych z wykorzystaniem sterowania MPC i algorytmów uczenia ze wzmocnieniem (Reinforcement Learning).
• Transfer ze świata wirtualnego do rzeczywistości (Sim-to-Real): Trenowanie sieci neuronowych w symulatorach NVIDIA Isaac Lab i MuJoCo, a następnie bezbłędny transfer polityki ruchowej na fizycznego robota.
• Manipulacja zręczna z informacją zwrotną: Integracja dłoni wielopalczastych z matrycami dotykowymi do precyzyjnego montażu i badań nad teleoperacją haptyczną.

Wyzwania zakupowe: Pułapki ustawy PZP i grantów badawczych

Największą przeszkodą dla kierowników zespołów badawczych nie jest brak pomysłów, lecz sztywność procedur zamówień publicznych (PZP).

Zakup zaawansowanego humanoida powyżej progu 130 000 PLN netto wymaga rozpisania przetargu. Źle sformułowany Opis Przedmiotu Zamówienia (OPZ) skutkuje złożeniem ofert na tanie wersje konsumenckie (np. G1 Basic bez procesora Jetson i bez dostępu do pętli sterowania), które okazują się bezużyteczne dla doktorantów. ROBOID wspiera uczelnie w tworzeniu rygorystycznych specyfikacji OPZ z gwarancją dostępu do niskopoziomowego SDK i polskiego serwisu gwarancyjnego.

Co uczelnia powinna kupić: platforma czy gotowe stanowisko

Jednostka badawcza potrzebuje czegoś innego niż firma wdrożeniowa. G1 Edu U2 za 159 000 PLN (29 stopni swobody, 3 kg udźwigu, preorder) daje otwarte SDK i rejestry, czyli możliwość prowadzenia własnych badań sterowania; zamknięta platforma demonstracyjna nie pozwoli opublikować wyników, bo nie da się powtórzyć eksperymentu na cudzym kontrolerze. Dlatego pierwsze pytanie przy zakupie brzmi, czy dostanę dostęp do warstwy sterowania i czy wolno go użyć w publikacji.

Drugi element to zaplecze. Humanoid bez serwisu i części zamiennych staje się eksponatem po pierwszej awarii, a uczelnie często kupują sprzęt bez budżetu utrzymania. Wniosek grantowy powinien obejmować nie tylko maszynę, ale i pakiet części oraz szkolenie zespołu — inaczej projekt kończy się na etapie „uruchomiliśmy i pokazaliśmy na dniu otwartym”.

Współpraca z przemysłem: co uczelnia wnosi do wdrożenia

Największą wartością uczelni nie jest sprzęt, a metodyka pomiaru. Przemysł ma procesy, uczelnia — narzędzia do ich oceny: powtarzalność, analizę drgań, modele zużycia, walidację sterowania. Projekty, które się udają, są zbudowane wokół konkretnego pytania badawczego zgłoszonego przez zakład, a nie wokół „mamy robota, zróbmy z nim coś”.

Praktyczna forma współpracy to wspólne stanowisko testowe: zakład udostępnia halę i proces, uczelnia sprzęt pomiarowy i zespół, a wyniki są publikowane po anonimizacji danych. Taki układ daje obu stronom coś, czego nie kupią: zakładowi — wiedzę o własnym procesie, uczelni — dane, których nie da się wygenerować w laboratorium.

Ostatnia sprawa to trwałość projektu. Grant kończy się po trzech latach, a maszyna zostaje i wymaga serwisu. Uczelnie, które przetrwały ten moment, wpisały utrzymanie do kosztów pośrednich projektu i przeszkoliły więcej niż jedną osobę — tak, żeby odejście doktoranta nie oznaczało, że nikt nie potrafi uruchomić robota. To najmniej widowiskowa część wdrożenia i jednocześnie ta, która decyduje, czy sprzęt będzie pracował dłużej niż jeden projekt.

Warto też pomyśleć o wspólnym zapleczu między jednostkami. Kilka katedr na tej samej uczelni kupuje podobne maszyny, a potem każda utrzymuje własny serwis i własny magazyn części. Wspólna pracownia z jedną umową serwisową i jednym zestawem zapasów obniża koszt utrzymania na maszynę o kilkadziesiąt procent — i to jest oszczędność, którą widać w budżecie już w drugim roku.